กลุ่มศูนย์ปฏิบัติการเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงเนินพอกิน

DSC_0205

ประวัติความเป็นมา
“เนินพอกิน” ถือกำเนิดกำเนิดขึ้นมาพร้อมๆกับนาแรงรักแรงฝัน เริ่มจากสมณะ สิกขมาตุ และญาติธรรมชาวปฐมอโศก นำโดยคุณหมอฟากฟ้าหนึ่ง อโศกตระกูล ต้องการจะมีพื้นที่ทำการเกษตรของชุมชนปฐมอโศก ครั้งแรกก็ไปได้ที่นาแรงรักแรงฝัน ประมาณ 100 กว่าไร่ ต่อมาก็มาได้ที่เนินพอกินซึ่งอยู่ติดภูเขาอีกประมาณ 110 ไร่ ซึ่งอยู่ห่างจากนาแรงรักแรงฝันประมาณ 4 ก.ม. ซื้อในนามมูลนิธิคนสร้างชาติ

ที่นาแรงรักแรงฝัน เป็นพื้นที่ในเขตชลประทาน มีน้ำอุดมสมบูรณ์จึงเน้นการทำนาเป็นหลัก ส่วนเนินพอกินอยู่ติดภูเขา พื้นที่ส่วนใหญ่มีแต่หิน แห้งแล้งมาก ระบบน้ำจากชลประทานขึ้นไปไม่ถึง ทั้งฝนก็แล้ง ดินก็แข็ง ชาวบ้านแถวนั้นบอกว่าที่นี่ปลูกอะไรไม่ขึ้น แม้แต่ปลูกกล้วยก็ไม่ได้กิน ปลูกได้อย่างเดียวคือยาสูบ เพราะไม่ต้องใช้น้ำมาก อาศัยน้ำค้างก็พออยู่ได้

ช่วงที่ชาวปฐมอโศกไปอยู่ใหม่ๆ ก็เป็นที่รกร้าง เหมือนชาวบ้านจะทิ้งแล้ว เพาะปลูกอะไรก็ไม่ได้ผล มีแต่พงหนามและบางพื้นที่เป็นที่โล่ง แม้แต่หญ้าก็ยังไม่ขึ้น

ประมาณเดือนธันวาคม ปี 2549 คุณหมอฟากฟ้าหนึ่ง ท่านนาไท สิกขมาตพูนเพียร และผู้สูงวัยของชาวปฐมอโศกได้ไปบุกเบิกปลูกพืช ปลูกผัก ได้ผลดีพอสมควร พื้นที่เนินพอกินเริ่มเขียวไปด้วยผักพืชที่กินได้ ด้วยฝีมือของยายขยันมั่น ยายตะวันเดือน ยายเนียน และตาถึงแก่น ฯลฯ ปลูกหอม กระเทียม หน่อไม้ฝรั่ง พริก มะเขือ บวบ มะละกอ มันแกว ฯลฯ เริ่มปลูกศาลาสร้างที่พัก พัฒนาได้ไม่นานก็เกิดเหตุไม่คาดฝันขึ้น นั่นก็คือหมอฟากฟ้าหนึ่งผู้นำการบุกเบิกเจออุบัติเหตุ รถเก๋งชนรถปิ๊กอัพ ที่หมอฟากฟ้าหนึ่งนั่งขณะเดินทางกลับปฐมอโศก ถึงกับเสียชีวิต สร้างความเศร้าโศกเสียใจให้กับญาติธรรมชาวอโศกทุกๆคน

ช่วงที่หมอมีชีวิตอยู่ ทุกครั้งที่เจอหน้ากันจะชวนให้สมณะเสียงศีลชาตวโรไปช่วยพัฒนาที่นาแรงรักแรงฝันและเนินพอกินในฐานะที่มีประสบการณ์ เรื่องเกษตรอินทรีย์มาอย่างยาวนานและอยู่ปฐมอโศกด้วยกัน สมณะเสียงศีลก็ได้แต่รับปากว่าจะไปช่วย และได้ไปเยี่ยมเยียนเป็นครั้งคราว ยังไม่ได้ไปช่วยอย่างเต็มที่เพราะยังมีงานที่ต้องทำอยู่เต็มมือหลายอย่าง พอหมอเสียชีวิตอย่างกระทันหันก็รู้สึกเสียใจ เสียดายที่คนดีๆจากไปเร็ว และยังคิดว่าแล้วงานที่หมอสร้างก่อไว้ใครจะทำต่อ ที่นาแรงรักแรงฝันยังพอมีคนดูแลรับผิดชอบอยู่บ้าง แต่ที่เนินพอกินซึ่งมีพื้นที่กว้างใหญ่ถึง 110 กว่าไร่ ยังมีคนช่วยอยู่น้อย พื้นที่ก็ยังรกร้าง ดินก็แข็ง ปลูกอะไรก็ไม่ค่อยขึ้น นับเป็นงานที่ท้าทายมาก แม้แต่ชาวบ้านที่มาทำงานอยู่ด้วย พอรู้ว่าจะใช้ที่เนินพอกินเป็นพื้นที่ปลูกผัก ปลูกต้นไม้ก็ไม่มั่นใจว่าจะทำได้ เพราะที่นี่เป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านขายทิ้งแล้วปลูกอะไรไม่ขึ้น ฝนก็แล้งซ้ำซากมาหลายปีแล้ว ถ้าปลูกเล็กๆน้อยๆ พออยู่พอกินที่นี่ก็พอปลูกได้ แต่ถ้าปลูกในพื้นที่ทั้งหมดคงจะยาก

สมณะเสียงศีล ชาตวโร ได้เริ่มไปอยู่พัฒนาตั้งแต่เดือนเมษายน ปี 2551 สานต่อเจตนารมณ์ของหมอฟากฟ้าหนึ่ง อโศกตระกูล โดยมีคุณยิ่งธรรม อุดมสุข ซึ่งเป็นญาติธรรม ร่วมกับคนงานซึ่งเป็นชาวบ้าน อยู่ใกล้ๆเนินพอกิน ช่วงานอยู่ก่อนแล้ว ประมาณ 5 – 6 คน ร่วมกันวางแผน คิดอ่านค่อยพัฒนาไปทีละขั้นตอนอย่างเป็นระบบและอย่างประโยชน์สูงประหยัดสุด จากประสบการณ์ที่บ่นเพาะมาอย่างยาวนาน ของสมณะเสียงศีลและภูมิปัญญาชาวบ้านของทีมงาน ช่วยกันปรับปรุงบำรุงดิน และจัดระบบน้ำอย่างประหยัด อะไรที่ทำเองได้ก็ทำเอง จะได้เป็นตัวอย่างแก่ผู้มาขอศึกษา ดูงาน เราตั้งใจอยากจะให้ที่นี่เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนให้กับชาวบ้านและผู้มาเยี่ยมเยียน รวมทั้งเป็นศูนย์อบรมเศรษฐกิจพอเพียง จึงต้องการเน้นพึ่งตนเอง ไม่จำเป็นต้องซื้อก็ไม่ซื้อ อย่างเช่น ปุ๋ยหมัก ก็ทำใช้เอง น้ำหมักก็ทำเอง สปริงเกอร์ก็ทำเอง ท่อน้ำก็เลือกใช้ที่ถูกและทนที่สุด ทำอย่างใช้ปัญญาและฝัมือโดยคำนึงถึงว่าคนจนที่มีทุนน้อยจะทำตามไหม การทำอะไรโดยใช้แต่เงินใช้แต่ของดี ของแพง ของสิ้นเปลือง ไม่ยากสำหรับคนมีเงิน แต่ไม่เป็นตัวอย่างที่ดี คงเอาอย่างยาก เพราะเกษตรกรส่วนใหญ่ยังเป็นคนจน และไม่ได้ใช้ฝีมือใช้สมองอะไร

สมณะเสียงศีล ชาตวโร พัฒนาที่เนินพอกินร่วมกับทีมงานไม่ถึง 3 ปี ก็มีผัก ส่งไปเลี้ยงชุมชน จนไม่ต้องซื้อผักจากตลาด ส่วนใหญ่จะเป็นผักพื้นบ้าน เช่น ผักปลัง ผักบุ้ง (มังกรหยก) มะเขือ พริก อีหร่ำ น้ำเต้า ถั่วพลู โหระพา กระเพรา ปลีกล้วย อื่นๆอีกมากมายหลายชนิด กล้วยน้ำว้าจะมีเยอะมาก ยังมีใบหม่อนส่งเจาะวิจัยทำชาใบหม่อนส่งขายจำนวนมาก ยังมีผักพื้นบ้านแปลกๆหลายสิบชนิด เช่น ผักติ้ว ผักแต้ว ผักแม็ก ผักยอดมะตูมซาอุ ฯลฯ อีก 2 – 3 ปี จะมีผลไม้หลายสิบชนิด เช่น มะยงค์ชิด มะปรางหวาน มะม่วงพันธุ์แปลกๆ เงาะ มังคุด ละมุด ลำใย มะเฟือง มะไฟ มะกรูด มะนาวมีหมด

ที่เนินพอกินได้สะสมพันธุ์กล้วยหายากไว้กว่า 100 ชนิด ใครสนใจศึกษาเรื่องกล้วยก็ไปดูได้ แม้แต่มะพร้าวก็มีเป็นสิบชนิด ทั้งมะพร้าวกะทิ มะพร้าวโบราณ มะพร้าวกินเปลือกได้ มะแพ้ว มะพร้าวพวงร้อย มะพร้าวหลากสี (ลูกสีแดง สีส้ม ฯลฯ) นอกจากเรื่องของผลไม้ต่างๆที่นับวันจะมีมากขึ้นเรื่อยๆ ยังจะมีเรื่องพลังงานทดแทน ก็จะมีเรื่องของการใช้แสงอาทิตย์ สูบน้ำด้วยระบบของโซล่าเซล ปั่นจักรยานสูบน้ำ ได้ออกกำลังด้วย ได้ประโยชน์ด้วย การทำ Biogas ใช้เอง โดยหมักจากเศษอาหารในครัวเรือน อุปกรณ์รดน้ำอัตโนมัติ นอกจากนี้ยังมีบ้านที่สร้างด้วยดินทั้งหลัง และบ้านที่สร้างด้วยฟางทั้งหลัง นอกจากจะประหยัดและทำได้เองแล้วยังช่วยปรับอุณหภูมิหน้าหนาว ในบ้านจะอุ่น หน้าร้อน ในบ้านจะเย็นสบาย

ปัจจุบันมีอาคารอบรม ที่พัก ห้องน้ำ ห้องส้วม สามารถรับผู้เข้าอบรมได้ถึง 200 คน ในช่วง 2 – 3 ปี ที่ผ่านมา ได้มีการอบรมมาแล้วถึง 4 รุ่น ล่าสุด หลักสูตรพิเศษมีผู้เข้ารับอบรมทั้งหมด ประมาณ 80 คน รวมคณะทำงานก็เกือบ 100 คน อยู่อบรมถึง 6 วัน 5 คืน วันที่ 20 – 25 เมษายน 2553 ก็ประสบผลสำเร็จดีเกินคาด ได้ถ่ายทำออก FM TV ตลอดการอบรม ASTV ก็ยังไปถ่ายทำออกรายการ “คำตอบอยู่ที่แผ่นดิน” ของคุณหมี (ยุทธยงค์ ลิ้นเลิศวาที) มี อบต. ท่าม่วงพัฒนากรอำเภอพาชาวบ้านมาดูการอบรมด้วย นายอำเภอและปลัดอำเภอ อำเภอท่าท่วงยังเคยนิมนต์สมณะเสียงศีล ชาตวโร ไปบรรยายให้แกนนำชาวบ้านฟังบนที่ว่าการอำเภอท่าม่วงด้วย

ปัจจุบัน ที่เนินพอกินยังมีสถานีวิทยุชุมชนคลื่น FM 104.25 MHz กระจายเสียงออกอากาศมาได้นานหลายเดือนแล้ว ในอนาคตอาจจะมีทีวีชุมชนอีกด้วย ทั้งหมดนี้คือประวัติและพัฒนาการของเนินพอกิน 46 หมู่ 6 บ้านช่องไม้ลัด ต.เขาน้อย อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี

ท่ามกลางที่ภาวะเศรษฐกิจของประเทศกำลังล่มสลาย ผู้คนเป็นหนี้กันทั้งประเทศ การบ้านการเมืองก็กำลังร้อนระอุ คนร้ายไม่กลัวกฎหมาย ประชาชนไม่มีที่พึ่ง ทางเดียวที่จะช่วยผ่อนคลายความทุกข์ ความเครียดที่เกิดขึ้นในสังคม ขณะนี้ได้ก็คือเลือกมามีชีวิตอยู่กับธรรมชาติ พึ่งตนเองให้มากที่สุด ปลูกผัก ปลูกพืชกินเอง ชีวิตจะปลอดภัย มีความสุข อย่างน้อยเราก็มีอยู่มีกินและจะช่วยประเทศชาติให้อยู่รอดได้ด้วย

การดำเนินกิจกรรม
ปลูกผักผลไม้และสมุนไพร หลายชนิด โดยไม่ใช้สารเคมีทุกชนิด ใช้ปุ๋ยหมักอินทรีย์ น้ำสกัดชีวภาพที่เราทำเอง ลดต้นทุนการผลิต และช่วยเพิ่มผลผลิตได้มากกว่าใช้สารเคมี ทั้งๆ ที่พื้นที่แห้งแล้งกันดารเต็มไปด้วยหิน แต่ผักกลับงดงาม ผลไม้ออกลูกดก รสชาติดี

DSC_0125

กระบวนการผลิต
นอกจากจะมีผลไม้ ผัก และพืช สมุนไพร หลายชนิดแล้ว เรายังมีการแปรรูปเป็นน้ำสกัดชีวภาพสมุนไพรหลายสูตร เช่น พลูดาว แก่นตะวัน ว่านชักมดลูก ยอ กระเจี๊ยบแดง กระชายดำ ตรีผลา รวมพลัง ฯลฯ และสมุนไพรชาชง ลูกกลอน แคปซูล อีกหลายชนิดผลิตที่เนินพอกิน

DSC_0149

ผลผลิต
ส่วนใหญ่จะเป็นผักพื้นบ้าน เช่น ผักหวาน ก้านตรง ผักบุ้ง มะเขือเปรา ยอ มะกร่ำ หรืออีหร่ำ ฟัก แฟง แตง บวบ ชะอม ถั่วต่างๆ ถั่วพู ผลไม้ก็มี กล้วยหลายชนิด มะละกอ ขนุน มะม่วง มะเม่า มะกรูด มะนาว มะพร้าว มะม่วงหาวมะนาวโห่ สาเก ยังมีผักผลไม้ ใหม่ๆ แปลก ๆ อีกมากมายหลายชนิด

DSC_0141 DSC_0138 DSC_0137 DSC_0182

ช่องทางการตลาด
เนื่องจากเนินพอกินเป็นศูนย์การเรียนรู้ฯ มีกลุ่มคนไปศึกษาดูงานเป็นจำนวนมากทุกวัน ผัก ผลไม้ ที่มีส่วนมากขายให้ผู้ที่ไปศึกษาดูงาน จะมีส่งออกตลาดบ้างเล็กน้อย ผัก ผลไม้อีกส่วนหนึ่งก็จะส่งไปเลี้ยงชุมชนปฐมอโศก ซึ่งไม่นิยมซื้อผักผลไม้ จากตลาดที่เต็มไปด้วยสารพิษสารเคมี

แนวทางการพัฒนากลุ่มในอนาคต
+++++++++++++++

ระบบการเรียนรู้ และฐานข้อมูล
ได้บันทึกข้อมูล การผลิต ตั้งแต่การเตรียมดินการให้ปุ๋ยอินทรีย์ วิธีปลูก กรบริหารจัดการน้ำอย่งประหยัด บันทึกเป็นภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหวมีเสียง บรรยายประกอบในรูป DVD ให้เผยแพร่ทาง FMTV (ทีวีดาวเทียม) เขียนลงในวารสารต่างๆ รวมเล่มเป็นหนังสือก็มีหลายเล่ม

ระบบมาตรฐานความปลอดภัยของผลผลิตทางการเกษตร
ด้วยชื่อเสียงและความซื่อสัตย์ ซื่อตรง ที่มีมายาวนาน แม้จะไม่มีใบรับรองอย่างเป็นทางการลูกค้าก็มีความเชื่อมั่นว่า ผลผลิตทุกชนิดของเราปลอดภัยไร้สารเคมีทุกชนิดตรวจสอบได้ สินค้าบางชนิด เช่น น้ำสกัดชีวภาพสมุนไพรก็ส่งตรวจที่สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ไม่พบสารที่เป็นพิษแม้แต่ชนิดเดียว

ระบบการผลิต และการจัดการกลุ่ม
“เนินพอกิน” มีชาวบ้านที่อยู่ใกล้ๆ มาสมัครทำงานด้วยประมาณ 20 คน มีค่าตอบแทนเป็นค่าแรงตามความสามารถของแต่ละคน ผลผลิตที่ช่วยกันทำก็แบ่งกันกิน แบ่งกันใช้ ทุกคนคือสมาชิกในครอบครัว ไม่ถือเป็นคนงาน สมาชิกทุกคนเป็นกรรมการร่วมกันรับผิดชอบ

ระบบการกระจายสินค้า
ผลผลิตของเราจำหน่ายอยู่กับที่เป็นส่วนมาก แต่คนมาช่วยซื้อไปจำหน่ายอีกต่อหนึ่ง จะมีบริการส่งทางไปรษณีย์บ้างเล็กๆ น้อยๆ เพราะมีผู้สนใจต้องการสินค้าของเราแต่ไม่สามารถมาซื้อได้ด้วยตนเอง ก็โทรมาสั่งให้ส่งทางไปรษณีย์ เช่น น้ำสกัดชีวภาพสมุนไพร น้ำมันรำข้าว ฯลฯ

ระบบเชื่อมโยงผู้บริโภค
ส่วนมากผู้บริโภคจะบอกกันปากต่อปาก เมื่อนำผลิตภัณฑ์เราไปใช้ได้ผลดี เขาก็จะบอกต่อกับญาติพี่น้อง ซึ่งเป็นเครื่องพิสูจน์คุณภาพสินค้าของเราด้วย โดยไม่ต้องอาศัยการโฆษณา เอาทุนที่จะใช้ในการโฆษณามาปรับปรุงสินค้าให้ดี และราคาถูกจะดีกว่า

ระบบสื่อสารและประชาสัมพันธ์
อาศัยสื่อทางอินเตอร์เน็ต เช่นดูจาก www.youtube.com พิมพ์ “เนินพอกิน” หรือเปิดดูจาก www.google.co.th พิมพ์ “เนินพอกิน” ก็จะพบข้อมูลของเนินพอกิน ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆมากมาย หรือ facebook ก็จะทราบข้อมูลใหม่ ๆ มากมาย หรือ www.siiangsil.com หรือดูจาก FMTV ทุกวันเวลา 15.00 – 16.00 น.

ที่ตั้ง
49 หมู่ 6 บ้านช่องไม้ลัด ต.เขาน้อย อ.ท่าม่วง จ.กาญจนบุรี 71110
โทร. 087-900-9316 E-mail: wn_ployk@hotmail.com

คณะกรรมการ/สมาชิก
นายยิ่งธรรม อุดมสุข
นายผ่านเมฆ ป้อมสว่า
นายสังคม สมบูรณ์
นางบังอร กุลไชยกุล
นายอัสนะ สดใส
นางกาญจนา เหมาเพชร
นายคะนึง สดใส
นายทูน ลุนลาด
นายพล ลุนลาด
นายประณต พฤกษ์อำนวย
นางรุ่งนภา พฤษ์อำนวย
นางประดับ สมบูรณ์
นางพรทิพย์ สดใส
นางสำเนียง พชานกุล
นางกาญจนา บุญเชิด
นางประทุม หิรัญกุล
นางวัชรริน คำเทศ
นายตี๋ สดใส
นายทิพย์บัญชา จานทอง

หน่วยงานภาคีหลักที่ประสาน
ชมรมเพื่อนช่วยเพื่อน พุทธสถานปฐมอโศก
66 หมู่ 5 ต.พระประโทน อ.เมือง จ.นครปฐม 73000
โทร.034-306-224, 081-835-6108 E-mail: wn_ployk@hotmail.com

บรรยากาศในพื้นที่